صریرِ خامۂ وارث

احمد راہی مرحوم جدید پنجابی شاعری کا ایک بہت بڑا نام ہیں اور جدید پنجابی شاعری کو مقبول عام بنانے میں انکی شاعری کا بہت ہاتھ ہے۔

احمد راہی کی شہرہ آفاق پنجابی نظموں کی کتاب “ترنجن” سے ایک نظم جو مجھے بہت پسند ہے۔

نِمّی نِمّی وا وگدی

رُکھ ڈول دے تے اکھ نئیں لگ دی
نِمّی نِمّی وا وگدی
ساہنوں ٹھگ گئی یاد اِک ٹھگ دی
نِمّی نِمّی وا وگدی

راہواں تَک تَک، تَک تَک، تھک دیاں نہ
اکھاں اَک دیاں نہ
ہُن بِناں دیکھنے دے رہ سَک دیاں نہ
اوہدی تاہنگ تے نالے ڈری جَگ دی

نِمّی نِمّی وا وگدی
ساہنوں ٹھگ گئی یاد اِک ٹھگ دی
نِمّی نِمّی وا وگدی

لوکاں کولوں تے لُکا لواں گی ہَس ہَس کے
جھوٹ سچ دَس کے
پَر دل کولوں میں جاواں گی کتھے نَس کے
لاٹ پیار والی لَٹ لَٹ جگ دی

نِمّی نِمّی وا وگدی
ساہنوں ٹھگ گئی یاد اِک ٹھگ دی
نِمّی نِمّی وا وگدی

جاواں پانی بھَرنے نوں تَڑکے تَڑکے
میرا دل دھڑکے
جے بُلا لیا اوہنے کِتے بانہہ پھَڑ کے
ڈھیری بھَخ پئو دَبی ہوئی اَگ دی

نِمّی نِمّی وا وگدی
ساہنوں ٹھگ گئی یاد اِک ٹھگ دی
نِمّی نِمّی وا وگدی

رُکھ ڈول دے تے اکھ نئیں لگ دی
نِمّی نِمّی وا وگدی

اکھّراں وچ سمندر رکھّاں، میں اقبال پنجابی دا
جھکّڑاں دے وچ رکھ دِتّا اے دِیوا بال پنجابی دا

دُھوڑاں نال کدے نہیں مرنا، شیشے دے لشکارے نے
جِنّی مرضی تِکھّی بولے اردو، بال پنجابی دا

لوکی منگ منگا کے اپنا بوہل بنا کے بہہ گئے نیں
اساں تے مٹّی کر دِتّا اے سونا گال پنجابی دا

جیہڑے آکھن وچ پنجابی، وسعت نہیں تہذیب نہیں
پڑھ کے ویکھن وارث، بُّلھا، باہُو، لال پنجابی دا

تن دا ماس کَھوا دیندا اے جیہڑا ایہنوں پیار کرے
کوئی وی جبراً کر نہیں سکدا وِنگّا وال پنجابی دا

ماں بولی دی گھر وچ عزت کمّی جنّی ویکھ رہیاں
دیس پرائے کیہ ہووے گا خورے حال پنجابی دا

غرضاں والی جوک نے ساڈے مگروں جد تک لہنا نہیں
اوناں چِر تے ہو نہیں سکدا حق بحال پنجابی دا

ہتھ ہزاراں ودھ کے بابا گُھٹ دیندے نیں میرا مُونہہ
پرہیا دے وچ جد وی چُکناں کوئی سوال پنجابی دا

(بابا نجمی - اکھراں وچ سمندر)

ایہہ بن سَن موتی انمول
ہنجو سانبھ کے رکھنا کول

شہر دے بُوے کُھل جاون گے
پہلے دِل دا بُوا کھول

جس دے ناں دی ڈھولک وجدی
اوسے یار نوں کہندے ڈھول

جو کِیتا تُوں چنگا کِیتا
دَبّی رہن دے، اَگ نہ پھول

میرے ورگا مل جاوے گا
پہلے اپنے ورگا ٹول

سونے ورگی اے جوانی
اینویں نہ مٹی وِچ رول

اج تے پتھّر وی پُچھدا اے
کیہہ چاہناں ایں واصف بول

(واصف علی واصف - بھرے بھڑولے)

بدل اُڈے تے گم اسمان دسیا
پانی اتریا تے اَپنا مکان دسیا

اوتھوں اگے فراق دیاں منزلاں سَں
جتھے پہنچ کے تیرا نشان دسیا

کم اوہو منیر سی مشکلاں دا
جہیڑا شروع وچ بوت اسان دسیا

بربر، جنگل، دشت، سمندر، سوچاں دے پہاڑ
جیہڑے شہر دے کول ایہہ ہوون اوس نوں دین وگاڑ
اندروں پاگل کر دیندی اے، ایہناں دی گرم ہواڑ
ایہناں دے نیڑے رہن لئی، بڑی ہمت اے درکار
ایناں دی چُپ دی ہیبت دا کوئی جھل نہ سکدا بھار

اِک موقعے تے

ایڈیاں دَردی اکھاں دے وچ
ہنجو بھرن نہ دیواں
وَس چلے تے ایس جہان وچ
کسے نوں مرن نہ دیواں

ہوا نال ٹکراں

اُپر قہر خدا میرے دا
ہیٹھاں لکھ بلاواں
سب راہواں تے موت کھلوتی
کیہڑے پاسے جاواں

اک کُڑی

پیار کرن توں کافی پہلے
کنی سوہنی لگدی سی
اپنے مرن توں کافی پہلے
کنی سوہنی لگدی سی

شہر دے مکان

اپنے ای ڈر توں
جُڑے ہوئے نیں
اک دوجے دے نال

گناہ کیہ اے، ثواب کیہ اے
ایہہ فیصلے دا عذاب کیہ اے

میں سوچناں واں چونہوں دِناں لئی
ایہہ خواہشاں دا حباب کیہ اے

جے حرف اوکھے میں پڑھ نئیں سکدا
تے فیر جگ دی کتاب کیہ اے

ایہہ سارے دھوکے یقین دے نے
نئیں تے شاخ گلاب کیہ اے

ایہہ ساری بستی عذاب وچ اے
تے حکم عالی جناب کیہ اے

(طارق عزیز ۔ ہمزاد دا دُکھ)